The Sleep Study

Amadou signs up for the sleep study because it pays for a month of groceries. All he has to do is spend three nights in a quiet room at the university, wired to a machine that watches him breathe.

Amadou đăng ký tham gia nghiên cứu giấc ngủ vì nó trả đủ tiền ăn cho một tháng. Việc anh phải làm chỉ là ở ba đêm trong một căn phòng yên tĩnh tại trường đại học, người gắn đầy dây vào một chiếc máy theo dõi hơi thở của mình.

The report arrives by email on Friday. Most of it is ordinary: his sleep cycles are normal, his heart rate is calm. Then he reaches the last line. "Sleep speech detected: 47 episodes. Language: unidentified. Confidence that speech is structured language rather than noise: 94 percent."

Bản báo cáo đến qua email vào thứ Sáu. Phần lớn là chuyện bình thường: chu kỳ giấc ngủ của anh bình thường, nhịp tim ổn định. Rồi anh đọc đến dòng cuối. "Phát hiện lời nói khi ngủ: 47 lần. Ngôn ngữ: không xác định. Độ tin cậy rằng đó là ngôn ngữ có cấu trúc chứ không phải tạp âm: 94 phần trăm."

He reads it three times. Then he phones the lab. "Maybe the machine made a mistake," he says.

Anh đọc ba lần. Rồi anh gọi điện đến phòng thí nghiệm. "Biết đâu máy đã nhầm," anh nói.

"The analysis software compares your speech with thousands of recordings," the technician says. "It found no match. I'm sorry, I can't tell you more than that."

"Phần mềm phân tích so sánh giọng nói của anh với hàng nghìn bản ghi âm," kỹ thuật viên nói. "Nó không tìm thấy kết quả khớp nào. Tôi xin lỗi, tôi không thể nói thêm gì hơn."

After that, Amadou can think of nothing else. He asks for the audio clips and listens to them on his laptop, wearing headphones. His own voice, thick with sleep, produces slow, rhythmic phrases that rise at the end like questions.

Sau đó, Amadou không nghĩ được gì khác. Anh xin các đoạn ghi âm và nghe chúng trên máy tính xách tay, đeo tai nghe. Giọng của chính anh, nặng trĩu giấc ngủ, cất lên những cụm từ chậm rãi, nhịp nhàng, lên giọng ở cuối câu như một câu hỏi.

He plays them for a friend who studies languages. "It has real grammar," she says, frowning. "Or something that behaves like it. But I've never heard it before."

Anh cho một người bạn học ngôn ngữ nghe. "Nó có ngữ pháp thật sự đấy," cô nói, cau mày. "Hoặc một thứ gì đó hoạt động giống như vậy. Nhưng tôi chưa từng nghe nó bao giờ."

For a week, Amadou fills a notebook with spellings of the sounds. He wonders whether he picked up a forgotten language from a grandparent, and he phones his mother to ask. She says that nobody in the family ever spoke anything but the usual two languages, and that he should go to bed earlier.

Suốt một tuần, Amadou chép đầy một cuốn sổ các cách viết của những âm thanh ấy. Anh tự hỏi liệu mình có học được một ngôn ngữ đã quên từ ông bà nào đó không, và gọi điện hỏi mẹ. Bà nói trong nhà chưa từng có ai nói thứ gì ngoài hai ngôn ngữ quen thuộc, và bảo anh nên đi ngủ sớm hơn.

Of course, he cannot sleep. The more he thinks about it, the less he rests, and the less he rests, the more he lies awake in the dark, listening.

Dĩ nhiên, anh không ngủ được. Càng nghĩ anh càng không nghỉ ngơi được, mà càng không nghỉ ngơi thì anh càng nằm thức trong bóng tối, lắng nghe.

On Thursday night, he sets his phone to record, mostly out of stubbornness. At twenty to midnight, he hears a calm voice coming through the wall beside his bed. It speaks one slow phrase, then pauses. A different voice answers it, then the first voice repeats the phrase, a little faster.

Đêm thứ Năm, anh đặt điện thoại ghi âm, phần lớn vì bướng bỉnh. Lúc mười hai giờ kém hai mươi, anh nghe thấy một giọng nói điềm tĩnh vọng qua bức tường cạnh giường. Nó nói một cụm từ chậm rãi rồi ngừng. Một giọng khác đáp lại, rồi giọng đầu tiên lặp lại cụm từ ấy, nhanh hơn một chút.

Amadou sits up very slowly. He opens the notebook. The phrase on the other side of the wall is one of the phrases he has written down.

Amadou ngồi dậy rất chậm. Anh mở cuốn sổ. Cụm từ ở phía bên kia bức tường chính là một trong những cụm anh đã ghi lại.

The next morning he knocks on his neighbor's door. She opens it in a bathrobe, holding a mug. "Sorry," he says. "This is strange. Do you play language lessons at night?"

Sáng hôm sau anh gõ cửa nhà người hàng xóm. Cô mở cửa trong chiếc áo choàng tắm, tay cầm cốc. "Xin lỗi," anh nói. "Chuyện này hơi lạ. Có phải cô mở bài học ngôn ngữ vào ban đêm không?"

"Every night," she says, surprised. "It's a small language, and the course is the only one I could find. I play it while I fall asleep. Why?"

"Đêm nào cũng vậy," cô nói, ngạc nhiên. "Đó là một ngôn ngữ nhỏ, và khóa học này là khóa duy nhất tôi tìm được. Tôi bật nó khi chìm vào giấc ngủ. Sao vậy?"

"Because I have been repeating them in my sleep. A university machine says I speak an unknown language."

"Vì tôi đã lặp lại chúng trong lúc ngủ. Một cái máy ở trường đại học bảo tôi nói một ngôn ngữ không xác định."

She stares at him, and then she bursts out laughing. "So you're the one who answers back! For two weeks I've been hearing someone mumble the lessons through the wall. I thought I was losing my mind."

Cô nhìn anh chằm chằm, rồi bật cười nghiêng ngả. "Hóa ra anh là người đáp lại! Hai tuần nay tôi nghe có ai đó lầm bầm các bài học xuyên qua tường. Tôi tưởng mình mất trí rồi."

"Well," Amadou says, "my pronunciation must be excellent."

"Vậy thì," Amadou nói, "phát âm của tôi chắc hẳn xuất sắc."

"That depends," she says. "Can you tell me which one of us has been getting the vowels right?"

"Còn tùy," cô nói. "Thế anh nói xem, giữa hai ta, ai mới là người phát âm đúng các nguyên âm?"