The Flooded Archive

The call came at ten past midnight. A neighbor had seen water running out from under the door of the town archive. By the time Alessia arrived, it was already pooling on the front steps.

Cuộc gọi đến lúc mười hai giờ mười phút đêm. Một người hàng xóm thấy nước chảy tràn ra từ dưới cửa kho lưu trữ của thị trấn. Khi Alessia tới nơi, nước đã đọng thành vũng trên bậc thềm trước cửa.

A pipe had burst in the old market hall above. Down in the basement, the water stood ankle-deep and was rising by an inch every ten minutes. The water company had promised to send someone within the hour, but nobody knew how much the basement would hold by then.

Một đường ống ở tòa chợ cũ phía trên đã vỡ. Dưới tầng hầm, nước ngập đến mắt cá chân và dâng thêm một inch mỗi mười phút. Công ty cấp nước hứa sẽ cử người đến trong vòng một giờ, nhưng không ai biết đến lúc ấy tầng hầm sẽ chứa được bao nhiêu nước.

Three volunteers had answered her phone calls. One was a retired surveyor in a dressing gown. One was a teenager who did the Saturday filing. The third was a baker who should have been starting his night shift. Alessia handed out boots from the cupboard and looked at the shelves.

Ba tình nguyện viên đã trả lời cuộc gọi của cô. Một là kỹ sư trắc địa đã nghỉ hưu, mặc nguyên áo choàng ngủ. Một là cậu thiếu niên phụ trách việc sắp xếp hồ sơ vào các ngày thứ Bảy. Người thứ ba là một người thợ làm bánh lẽ ra đang bắt đầu ca đêm. Alessia phát ủng lấy từ tủ rồi nhìn lên các giá sách.

The bottom drawers held the estate maps. They were hand-colored, more than two hundred years old, and they were the pride of the collection. The registers of births stood on a shelf just above them, plain and ugly, in gray cloth bindings.

Những ngăn kéo dưới cùng chứa các bản đồ điền sản. Chúng được tô màu bằng tay, hơn hai trăm năm tuổi, và là niềm tự hào của bộ sưu tập. Các cuốn sổ khai sinh nằm trên một kệ ngay phía trên, giản dị và xấu xí, đóng bìa vải xám.

"The maps," the surveyor said immediately. "People come from other countries to see those."

"Các bản đồ," người kỹ sư trắc địa nói ngay. "Người ta từ nước ngoài còn tới xem chúng."

"The registers," the teenager said. "People come every single week."

"Các cuốn sổ khai sinh," cậu thiếu niên nói. "Tuần nào cũng có người tới."

Alessia thought about it for the length of one breath. The maps had been photographed ten years earlier, and the photographs were safe in another building. Nobody had ever scanned the registers. If a register were ruined, a person's proof of being born would simply vanish.

Alessia nghĩ trong khoảng một hơi thở. Các bản đồ đã được chụp ảnh từ mười năm trước, và ảnh được cất an toàn ở một tòa nhà khác. Còn sổ khai sinh thì chưa từng được quét. Nếu một cuốn sổ bị hỏng, bằng chứng về việc một con người đã ra đời sẽ biến mất.

"Registers first," she said. "Then the maps, drawer by drawer, for as long as we can."

"Sổ khai sinh trước," cô nói. "Rồi đến các bản đồ, từng ngăn một, được bao lâu hay bấy lâu."

They formed a chain up the stairs. The baker, who was the strongest, lifted the heavy volumes from the shelf. The others passed them upward, hand to hand, until the corridor above looked like a crowded station. Meanwhile the water climbed past the second drawer.

Họ xếp thành một hàng chuyền dọc cầu thang. Người thợ làm bánh, khỏe nhất, nhấc những cuốn sổ nặng khỏi giá. Những người còn lại chuyền chúng lên, tay này sang tay khác, cho đến khi hành lang phía trên trông như một nhà ga đông đúc. Trong lúc ấy nước đã dâng qua ngăn kéo thứ hai.

By the time the water company's van arrived, all forty-one registers were safe, and so were nine of the fourteen map drawers. The last five had been soaked.

Khi xe của công ty cấp nước đến, cả bốn mươi mốt cuốn sổ đã an toàn, cùng chín trong mười bốn ngăn kéo bản đồ. Năm ngăn cuối cùng đã bị ngấm nước.

In the morning, a conservator told Alessia to freeze the wet maps at once, because the cold would stop the mold. The baker offered his walk-in freezer, and the maps spent that week between sacks of flour and trays of dough.

Sáng hôm sau, một chuyên gia bảo tồn bảo Alessia phải đông lạnh ngay những bản đồ ướt, vì cái lạnh sẽ ngăn nấm mốc. Người thợ làm bánh cho mượn kho lạnh của mình, và suốt tuần ấy những tấm bản đồ nằm giữa các bao bột mì và khay bột nhào.

If they had started with the maps, Alessia thought afterward, they might have saved all fourteen. They would also have lost the registers, and she knew she would have regretted that choice.

Nếu họ bắt đầu từ các bản đồ, sau này Alessia nghĩ, có lẽ đã cứu được cả mười bốn ngăn. Nhưng họ cũng sẽ mất các cuốn sổ khai sinh, và cô biết mình sẽ hối tiếc vì lựa chọn đó.

On the day the archive reopened, a woman was already waiting at eight o'clock outside the door with a form in her hand. She needed her mother's birth record for a pension application.

Vào ngày kho lưu trữ mở cửa lại, một người phụ nữ đã đứng chờ ngoài cửa từ tám giờ với tờ đơn trong tay. Bà cần bản ghi khai sinh của mẹ mình để làm hồ sơ lương hưu.

Alessia went upstairs in her borrowed boots and found the right volume. Its corners were damp, but the page was whole. "It's a little wet at the edges," she said, handing it over. "Everything on it is still there."

Alessia đi lên gác trong đôi ủng mượn và tìm đúng cuốn sổ. Các góc đã ẩm, nhưng trang giấy còn nguyên vẹn. "Mép hơi ướt một chút," cô nói, đưa nó cho bà. "Mọi thứ ghi trên đó vẫn còn đủ."