The Swineherd

There was once a poor Prince, who had a kingdom. His kingdom was very small, but still quite large enough to marry upon; and he wished to marry.

Ngày xưa có một hoàng tử nghèo, sở hữu một vương quốc. Vương quốc của chàng rất nhỏ, nhưng vẫn đủ lớn để có thể lấy vợ; và chàng muốn kết hôn.

It was certainly rather cool of him to say to the Emperor's daughter, “Will you have me?” But so he did; for his name was renowned far and wide; and there were a hundred princesses who would have answered, “Yes!” and “Thank you kindly.” We shall see what this princess said.

Quả thật có phần táo bạo khi chàng ngỏ lời với công chúa con gái Hoàng đế, "Nàng có ưng ta không?" Nhưng chàng vẫn cứ hỏi; vì tên tuổi chàng lừng lẫy khắp nơi; và có cả trăm công chúa khác sẵn sàng đáp "Vâng!" và "Xin cảm tạ ngài." Chúng ta hãy xem công chúa này nói gì.

Listen!

Nghe đây!

It happened that where the Prince's father lay buried, there grew a rose tree—a most beautiful rose tree, which blossomed only once in every five years, and even then bore only one flower, but that was a rose! It smelt so sweet that all cares and sorrows were forgotten by him who inhaled its fragrance.

Chuyện là nơi cha của hoàng tử được chôn cất, có một cây hồng mọc lên—một cây hồng đẹp tuyệt trần, chỉ nở hoa một lần mỗi năm năm, và ngay cả khi đó cũng chỉ ra đúng một bông, nhưng đó là một bông hồng thực sự! Hương thơm của nó ngọt ngào đến mức khiến người hít phải quên hết mọi ưu phiền lo lắng.

And furthermore, the Prince had a nightingale, who could sing in such a manner that it seemed as though all sweet melodies dwelt in her little throat. So the Princess was to have the rose, and the nightingale; and they were accordingly put into large silver caskets, and sent to her.

Và hơn nữa, hoàng tử còn có một con họa mi, hót hay đến mức tưởng chừng như mọi giai điệu ngọt ngào trên đời đều ngự trong cái cổ họng bé nhỏ của nó. Vậy nên công chúa sẽ nhận được bông hồng và con họa mi; chúng được đặt vào những chiếc rương bạc lớn, và gửi đến cho nàng.

The Emperor had them brought into a large hall, where the Princess was playing at “Visiting,” with the ladies of the court; and when she saw the caskets with the presents, she clapped her hands for joy.

Hoàng đế cho mang chúng vào đại sảnh lớn, nơi công chúa đang chơi trò "Thăm viếng" cùng các mệnh phụ trong triều; và khi nàng thấy những chiếc rương đựng quà, nàng vỗ tay reo vui.

“Ah, if it were but a little pussy-cat!” said she; but the rose tree, with its beautiful rose came to view.

"Ôi, giá mà đó là một chú mèo con nhỏ xinh!" nàng nói; nhưng rồi cây hồng, với bông hồng tuyệt đẹp của nó, hiện ra trước mắt.

“Oh, how prettily it is made!” said all the court ladies.

"Ôi, được làm khéo léo quá đi mất!" tất cả các mệnh phụ trong triều đều nói.

“It is more than pretty,” said the Emperor, “it is charming!”

"Còn hơn cả khéo léo nữa," Hoàng đế nói, "thật là mê hoặc lòng người!"

But the Princess touched it, and was almost ready to cry.

Nhưng công chúa chạm vào nó, và gần như muốn khóc.

“Fie, papa!” said she. “It is not made at all, it is natural!”

"Chậc, thưa cha!" nàng nói. "Đây đâu phải là đồ làm ra, nó là hoa thật đấy chứ!"

“Let us see what is in the other casket, before we get into a bad humor,” said the Emperor. So the nightingale came forth and sang so delightfully that at first no one could say anything ill-humored of her.

"Hãy xem trong chiếc rương kia có gì, trước khi chúng ta nổi giận," Hoàng đế nói. Thế là con họa mi cất tiếng hót du dương đến mức lúc đầu chẳng ai có thể nói lời gì phật ý về nó.

“Superbe! Charmant!” exclaimed the ladies; for they all used to chatter French, each one worse than her neighbor.

"Superbe! Charmant!" các mệnh phụ thốt lên; vì tất cả bọn họ đều quen bập bẹ tiếng Pháp, người này còn kém hơn người kia.

“How much the bird reminds me of the musical box that belonged to our blessed Empress,” said an old knight. “Oh yes! These are the same tones, the same execution.”

"Con chim này gợi tôi nhớ đến cái hộp nhạc của Hoàng hậu quá cố của chúng ta biết bao," một hiệp sĩ già nói. "Ôi phải rồi! Cùng những âm điệu ấy, cùng cách trình diễn ấy."

“Yes! yes!” said the Emperor, and he wept like a child at the remembrance.

"Phải! Phải rồi!" Hoàng đế nói, và ông khóc như một đứa trẻ khi nhớ lại kỷ niệm xưa.

“I will still hope that it is not a real bird,” said the Princess.

"Ta vẫn hy vọng đây không phải là chim thật," công chúa nói.

“Yes, it is a real bird,” said those who had brought it. “Well then let the bird fly,” said the Princess; and she positively refused to see the Prince.

"Thưa, đây là chim thật ạ," những người mang nó đến đáp. "Vậy thì hãy để con chim bay đi," công chúa nói; và nàng nhất quyết từ chối gặp hoàng tử.

However, he was not to be discouraged; he daubed his face over brown and black; pulled his cap over his ears, and knocked at the door.

Tuy nhiên, chàng không hề nản lòng; chàng bôi mặt mình thành màu nâu đen; kéo mũ trùm xuống che tai, rồi gõ cửa.

“Good day to my lord, the Emperor!” said he. “Can I have employment at the palace?”

"Xin chào ngài, tâu Hoàng đế!" chàng nói. "Thần có thể xin việc làm trong cung điện không ạ?"

“Why, yes,” said the Emperor. “I want some one to take care of the pigs, for we have a great many of them.”

"Được, được chứ," Hoàng đế nói. "Ta đang cần người trông coi đàn lợn, vì chúng ta có rất nhiều lợn."

So the Prince was appointed “Imperial Swineherd.” He had a dirty little room close by the pigsty; and there he sat the whole day, and worked. By the evening he had made a pretty little kitchen-pot. Little bells were hung all round it; and when the pot was boiling, these bells tinkled in the most charming manner, and played the old melody,

Thế là hoàng tử được bổ nhiệm làm "Người Chăn Lợn Hoàng Gia." Chàng có một căn phòng nhỏ bẩn thỉu ngay sát chuồng lợn; và chàng ngồi đó cả ngày, làm việc. Đến chiều tối chàng đã làm xong một chiếc nồi bếp nhỏ xinh xắn. Xung quanh nồi treo đầy những chiếc chuông nhỏ; và khi nồi sôi lên, những chiếc chuông này rung lên nghe thật du dương, ngân lên giai điệu cổ,

“Ach! du lieber Augustin, Alles ist weg, weg, weg!”*

"Ach! du lieber Augustin, Alles ist weg, weg, weg!"*

* “Ah! dear Augustine! All is gone, gone, gone!”

* "Ôi! Augustine thân yêu! Tất cả đều mất, mất, mất rồi!"

But what was still more curious, whoever held his finger in the smoke of the kitchen-pot, immediately smelt all the dishes that were cooking on every hearth in the city—this, you see, was something quite different from the rose.

Nhưng điều còn kỳ lạ hơn nữa là, hễ ai đưa ngón tay vào làn khói bốc lên từ chiếc nồi ấy, lập tức ngửi thấy mùi mọi món ăn đang nấu trên mỗi bếp lửa khắp thành phố—đấy, các bạn thấy đó, điều này hoàn toàn khác so với bông hồng kia.

Now the Princess happened to walk that way; and when she heard the tune, she stood quite still, and seemed pleased; for she could play “Lieber Augustine”; it was the only piece she knew; and she played it with one finger.

Lúc này công chúa tình cờ đi ngang qua đó; và khi nghe thấy giai điệu ấy, nàng đứng sững lại, có vẻ thích thú lắm; vì nàng biết chơi bản "Lieber Augustine"; đó là bản nhạc duy nhất nàng biết; và nàng chơi bằng một ngón tay.

“Why there is my piece,” said the Princess. “That swineherd must certainly have been well educated! Go in and ask him the price of the instrument.”

"Kìa, đây là bản nhạc của ta," công chúa nói. "Người chăn lợn đó chắc chắn phải được học hành tử tế lắm! Hãy vào hỏi anh ta giá của nhạc cụ đó xem."

So one of the court-ladies must run in; however, she drew on wooden slippers first.

Thế là một trong các mệnh phụ triều đình phải chạy vào; tuy nhiên, bà ta xỏ đôi guốc gỗ vào trước đã.

“What will you take for the kitchen-pot?” said the lady.

"Ông muốn lấy bao nhiêu cho cái nồi bếp này?" mệnh phụ hỏi.

“I will have ten kisses from the Princess,” said the swineherd.

"Tôi muốn mười nụ hôn từ công chúa," người chăn lợn nói.

“Yes, indeed!” said the lady.

"Trời đất ơi, thật vậy sao!" mệnh phụ nói.

“I cannot sell it for less,” rejoined the swineherd.

"Tôi không thể bán rẻ hơn được," người chăn lợn đáp lại.

“He is an impudent fellow!” said the Princess, and she walked on; but when she had gone a little way, the bells tinkled so prettily

"Hắn ta thật là trơ trẽn!" công chúa nói, rồi đi tiếp; nhưng khi nàng đi được một đoạn, những chiếc chuông lại ngân lên thật du dương

“Ach! du lieber Augustin, Alles ist weg, weg, weg!”

"Ach! du lieber Augustin, Alles ist weg, weg, weg!"

“Stay,” said the Princess. “Ask him if he will have ten kisses from the ladies of my court.”

"Khoan đã," công chúa nói. "Hỏi xem hắn có chịu lấy mười nụ hôn từ các mệnh phụ trong triều của ta không."

“No, thank you!” said the swineherd. “Ten kisses from the Princess, or I keep the kitchen-pot myself.”

"Không, cảm ơn!" người chăn lợn nói. "Mười nụ hôn từ công chúa, không thì tôi giữ lấy cái nồi bếp này cho riêng mình."

“That must not be, either!” said the Princess. “But do you all stand before me that no one may see us.”

"Vậy cũng không được!" công chúa nói. "Nhưng các người hãy đứng che trước mặt ta để không ai nhìn thấy chúng ta."

And the court-ladies placed themselves in front of her, and spread out their dresses—the swineherd got ten kisses, and the Princess—the kitchen-pot.

Và các mệnh phụ triều đình đứng chắn trước mặt nàng, xòe rộng váy áo—người chăn lợn được mười nụ hôn, còn công chúa được—chiếc nồi bếp.

That was delightful! The pot was boiling the whole evening, and the whole of the following day. They knew perfectly well what was cooking at every fire throughout the city, from the chamberlain's to the cobbler's; the court-ladies danced and clapped their hands.

Thật là thích thú! Chiếc nồi sôi suốt cả buổi tối, và suốt cả ngày hôm sau. Họ biết rõ mồn một mỗi bếp lửa khắp thành phố đang nấu món gì, từ nhà quan thị vệ cho đến nhà anh thợ đóng giày; các mệnh phụ triều đình nhảy múa và vỗ tay reo vui.

“We know who has soup, and who has pancakes for dinner to-day, who has cutlets, and who has eggs. How interesting!”

"Chúng ta biết ai đang có súp, ai có bánh kếp cho bữa tối hôm nay, ai có sườn cốt lết, ai có trứng. Thật thú vị làm sao!"

“Yes, but keep my secret, for I am an Emperor's daughter.”

"Phải, nhưng hãy giữ bí mật cho ta, vì ta là con gái Hoàng đế đấy."

The swineherd—that is to say—the Prince, for no one knew that he was other than an ill-favored swineherd, let not a day pass without working at something; he at last constructed a rattle, which, when it was swung round, played all the waltzes and jig tunes, which have ever been heard since the creation of the world.

Người chăn lợn ấy—hay nói đúng hơn—là hoàng tử, vì chẳng ai biết chàng là gì khác ngoài một anh chăn lợn xấu xí, chẳng để ngày nào trôi qua mà không làm ra thứ gì đó; cuối cùng chàng làm ra một cái lục lạc, khi quay lên sẽ chơi được mọi điệu valse và điệu jig từng được nghe kể từ thuở khai thiên lập địa.

“Ah, that is superbe!” said the Princess when she passed by. “I have never heard prettier compositions! Go in and ask him the price of the instrument; but mind, he shall have no more kisses!”

"Ôi, tuyệt vời làm sao!" công chúa nói khi đi ngang qua. "Ta chưa từng nghe được khúc nhạc nào hay hơn thế! Hãy vào hỏi giá của nhạc cụ đó đi; nhưng nhớ là, hắn không được thêm nụ hôn nào nữa đâu!"

“He will have a hundred kisses from the Princess!” said the lady who had been to ask.

"Hắn muốn một trăm nụ hôn từ công chúa!" mệnh phụ được cử đi hỏi trở về báo lại.

“I think he is not in his right senses!” said the Princess, and walked on, but when she had gone a little way, she stopped again. “One must encourage art,” said she, “I am the Emperor's daughter. Tell him he shall, as on yesterday, have ten kisses from me, and may take the rest from the ladies of the court.”

"Ta nghĩ hắn không còn tỉnh táo nữa rồi!" công chúa nói, rồi đi tiếp, nhưng khi đi được một đoạn, nàng lại dừng bước. "Người ta phải khích lệ nghệ thuật chứ," nàng nói, "ta là con gái Hoàng đế mà. Nói với hắn rằng, như hôm qua, hắn sẽ được mười nụ hôn từ ta, còn lại thì lấy từ các mệnh phụ trong triều."

“Oh—but we should not like that at all!” said they. “What are you muttering?” asked the Princess. “If I can kiss him, surely you can. Remember that you owe everything to me.” So the ladies were obliged to go to him again.

"Ôi—nhưng chúng tôi không muốn thế chút nào!" họ nói. "Các người đang lẩm bẩm gì vậy?" công chúa hỏi. "Nếu ta có thể hôn hắn, thì các người cũng có thể chứ. Nhớ rằng các người nợ ta tất cả mọi thứ đấy." Thế là các mệnh phụ đành phải đến gặp hắn lần nữa.

“A hundred kisses from the Princess,” said he, “or else let everyone keep his own!”

"Một trăm nụ hôn từ công chúa," chàng nói, "không thì ai giữ phần người nấy!"

“Stand round!” said she; and all the ladies stood round her whilst the kissing was going on.

"Đứng vây quanh đi!" nàng nói; và tất cả các mệnh phụ đứng vây quanh nàng trong lúc việc hôn diễn ra.

“What can be the reason for such a crowd close by the pigsty?” said the Emperor, who happened just then to step out on the balcony; he rubbed his eyes, and put on his spectacles. “They are the ladies of the court; I must go down and see what they are about!” So he pulled up his slippers at the heel, for he had trodden them down.

"Có chuyện gì mà đông người thế này gần chuồng lợn vậy nhỉ?" Hoàng đế nói, ông vừa tình cờ bước ra ban công lúc đó; ông dụi mắt, đeo kính vào. "Đó là các mệnh phụ trong triều; ta phải xuống xem họ đang làm gì mới được!" Thế là ông kéo lại gót dép, vì ông đã dẫm bẹp nó xuống.

As soon as he had got into the court-yard, he moved very softly, and the ladies were so much engrossed with counting the kisses, that all might go on fairly, that they did not perceive the Emperor. He rose on his tiptoes.

Ngay khi bước vào sân, ông đi thật khẽ, và các mệnh phụ mải đếm số nụ hôn để chắc mọi thứ diễn ra công bằng, đến mức không nhận ra Hoàng đế. Ông nhón chân lên.

“What is all this?” said he, when he saw what was going on, and he boxed the Princess's ears with his slipper, just as the swineherd was taking the eighty-sixth kiss.

"Chuyện gì thế này?" ông nói, khi thấy những gì đang diễn ra, và ông lấy dép tát vào tai công chúa, đúng lúc người chăn lợn đang nhận nụ hôn thứ tám mươi sáu.

“March out!” said the Emperor, for he was very angry; and both Princess and swineherd were thrust out of the city.

"Đi ra ngoài ngay!" Hoàng đế nói, vì ông đang giận dữ lắm; và cả công chúa lẫn người chăn lợn đều bị tống ra khỏi thành phố.

The Princess now stood and wept, the swineherd scolded, and the rain poured down.

Công chúa lúc này đứng khóc, người chăn lợn thì la mắng, và mưa cứ trút xuống xối xả.

“Alas! Unhappy creature that I am!” said the Princess. “If I had but married the handsome young Prince! Ah! how unfortunate I am!”

"Ôi! Ta thật là kẻ bất hạnh làm sao!" công chúa nói. "Giá mà ta đã lấy chàng hoàng tử trẻ tuấn tú kia! Ôi! Ta thật là vận rủi biết bao!"

And the swineherd went behind a tree, washed the black and brown color from his face, threw off his dirty clothes, and stepped forth in his princely robes; he looked so noble that the Princess could not help bowing before him.

Và người chăn lợn đi ra sau một gốc cây, rửa sạch màu đen nâu trên mặt mình, cởi bỏ bộ quần áo bẩn thỉu, rồi bước ra trong bộ hoàng bào cao quý; chàng trông cao quý đến mức công chúa không thể không cúi đầu trước chàng.

“I am come to despise thee,” said he. “Thou would'st not have an honorable Prince! Thou could'st not prize the rose and the nightingale, but thou wast ready to kiss the swineherd for the sake of a trumpery plaything. Thou art rightly served.”

"Ta đến đây để khinh bỉ nàng," chàng nói. "Nàng đã không chịu nhận một vị hoàng tử đáng kính! Nàng không thể trân trọng bông hồng và con họa mi, nhưng nàng lại sẵn lòng hôn một tên chăn lợn chỉ vì một món đồ chơi tầm thường. Nàng đáng phải chịu như vậy."

He then went back to his own little kingdom, and shut the door of his palace in her face. Now she might well sing,

Rồi chàng trở về vương quốc nhỏ bé của mình, đóng sập cửa cung điện trước mặt nàng. Giờ thì nàng có thể hát rằng,

“Ach! du lieber Augustin, Alles ist weg, weg, weg!”

"Ach! du lieber Augustin, Alles ist weg, weg, weg!"