Boots and His Brothers

Once on a time there was a man who had three sons, Peter, Paul, and John. John was Boots, of course, because he was the youngest. I can’t say the man had anything more than these three sons, for he hadn’t one penny to rub against another; and so he told his sons over and over again they must go out into the world and try to earn their bread, for there at home there was nothing to be looked for but starving to death.

Ngày xửa ngày xưa có một người đàn ông có ba người con trai, Peter, Paul, và John. John dĩ nhiên là Boots, vì cậu là con út. Tôi không thể nói người đàn ông này có gì hơn ngoài ba người con trai này, vì ông chẳng có lấy một xu để xoay xở; và vì thế ông cứ nói đi nói lại với các con trai mình rằng chúng phải ra ngoài đời và tự kiếm miếng ăn, vì ở nhà chẳng còn gì ngoài việc chết đói.

Now, a bit off the man’s cottage was the king’s palace, and you must know, just against the king’s windows a great oak had sprung up, which was so stout and big that it took away all the light from the king’s palace. The King had said he would give many, many dollars to the man who could fell the oak, but no one was man enough for that, for as soon as ever one chip of the oak’s trunk flew off, two grew in its stead.

Bấy giờ, cách nhà người đàn ông này một quãng ngắn là cung điện của nhà vua, và bạn phải biết, ngay trước cửa sổ cung điện nhà vua có một cây sồi lớn mọc lên, to lớn và cứng cáp đến mức nó che khuất hết ánh sáng chiếu vào cung điện nhà vua. Nhà vua đã tuyên bố sẽ ban thưởng rất nhiều, rất nhiều đồng cho ai có thể đốn được cây sồi ấy, nhưng chẳng ai đủ sức làm điều đó, vì hễ một mảnh vỏ cây sồi bị chặt bay ra, thì hai mảnh khác lại mọc lên thay thế.

A well, too, the King had dug, which was to hold water for the whole year; for all his neighbours had wells, but he hadn’t any, and that he thought a shame. So the King said he would give any one who could dig him such a well as would hold water for a whole year round, both money and goods; but no one could do it, for the King’s palace lay high, high up on a hill, and they hadn’t dug a few inches before they came upon the living rock.

Nhà vua cũng đã cho đào một cái giếng, để chứa nước dùng cho cả năm; vì tất cả hàng xóm của ông đều có giếng, mà ông thì không có, và ông cho đó là một điều xấu hổ. Vậy nên nhà vua tuyên bố sẽ ban tiền bạc và của cải cho bất cứ ai có thể đào cho ông một cái giếng chứa được nước suốt cả năm; nhưng chẳng ai làm được, vì cung điện nhà vua nằm trên một ngọn đồi cao, cao chót vót, và họ chưa đào được vài phân đã đụng phải đá tảng cứng.

But as the King had set his heart on having these two things done, he had it given out far and wide, in all the churches of his kingdom, that he who could fell the big oak in the king’s court-yard, and get him a well that would hold water the whole year round, should have the Princess and half the kingdom. Well! you may easily know there was many a man who came to try his luck; but for all their hacking and hewing, and all their digging and delving, it was no good. The oak got bigger and stouter at every stroke, and the rock didn’t get softer either.

Nhưng vì nhà vua đã quyết tâm muốn hai việc này được thực hiện, ông cho loan báo khắp nơi, ở tất cả các nhà thờ trong vương quốc, rằng ai có thể đốn được cây sồi lớn trong sân cung điện nhà vua, và đào cho ông một cái giếng chứa được nước suốt cả năm, người đó sẽ được cưới công chúa và được nửa vương quốc. Vậy đấy! bạn có thể dễ dàng đoán được có rất nhiều người đến thử vận may của mình; nhưng dù họ có chặt và đẽo, có đào và xới thế nào, cũng chẳng ích gì. Cây sồi lại càng to lớn và cứng cáp hơn sau mỗi nhát chặt, và đá tảng cũng chẳng hề mềm đi.

So one day those three brothers thought they’d set off and try too, and their father hadn’t a word against it; for even if they didn’t get the Princess and half the kingdom, it might happen they might get a place somewhere with a good master; and that was all he wanted. So when the brothers said they thought of going to the palace, their father said “yes” at once. So Peter, Paul, and Jack went off from their home.

Vậy nên một ngày nọ ba anh em nghĩ họ cũng nên lên đường thử vận may, và cha họ chẳng có lời nào phản đối; vì dù họ không có được công chúa và nửa vương quốc, thì cũng có thể họ sẽ tìm được một chỗ làm nào đó với một ông chủ tốt; và đó là tất cả những gì ông mong muốn. Vậy nên khi các con trai nói họ định đến cung điện, cha họ liền nói "được" ngay lập tức. Thế là Peter, Paul, và Jack lên đường rời khỏi nhà.

Well! they hadn’t gone far before they came to a fir wood, and up along one side of it rose a steep hill-side, and as they went, they heard something hewing and hacking away up on the hill among the trees.

Này! họ chưa đi được bao xa thì đến một khu rừng thông, và dọc theo một bên rừng có một sườn đồi dốc đứng, và khi họ đi, họ nghe thấy tiếng gì đó đang chặt và đẽo trên đồi giữa những hàng cây.

“I wonder now what it is that is hewing away up yonder?” said Jack.

"Không biết cái gì đang chặt ở trên kia nhỉ?" Jack nói.

“You’re always so clever with your wonderings”, said Peter and Paul both at once. “What wonder is it, pray, that a woodcutter should stand and hack up on a hill-side?”

"Chú lúc nào cũng khôn ngoan với những thắc mắc của mình nhỉ", Peter và Paul cùng nói. "Có gì lạ đâu chứ, một người tiều phu đứng chặt cây trên sườn đồi thì có gì lạ?"

“Still, I’d like to see what it is, after all”, said Jack; and up he went.

"Dù sao thì em cũng muốn xem đó là cái gì", Jack nói; và cậu trèo lên.

“Oh, if you’re such a child, ’twill do you good to go and take a lesson”, bawled out his brothers after him.

"Ôi, nếu mày còn trẻ con thế thì lên đó học một bài học cũng tốt cho mày thôi", các anh trai la lớn theo sau cậu.

But Jack didn’t care for what they said; he climbed the steep hill-side towards where the noise came, and when he reached the place, what do you think he saw? why, an axe that stood there hacking and hewing, all of itself, at the trunk of a fir.

Nhưng Jack chẳng bận tâm đến những gì họ nói; cậu trèo lên sườn đồi dốc đứng về phía tiếng động phát ra, và khi đến nơi, bạn nghĩ cậu thấy gì? Ồ, một cái rìu đứng đó tự chặt và đẽo, một mình, vào thân một cây thông.

“Good day!” said Jack. “So you stand here all alone and hew, do you?”

"Chào ngày mới!" Jack nói. "Vậy là ngươi đứng đây một mình mà chặt cây à?"

“Yes; here I’ve stood and hewed and hacked a long long time, waiting for you”, said the Axe.

"Đúng vậy; ta đã đứng đây chặt và đẽo lâu lắm rồi, chờ đợi ngươi đấy", cái Rìu nói.

“Well, here I am at last”, said Jack, as he took the axe, pulled it off its haft, and stuffed both head and haft into his wallet.

"Vậy thì cuối cùng ta cũng đến rồi", Jack nói, khi cậu cầm lấy cái rìu, tháo nó ra khỏi cán, rồi nhét cả lưỡi rìu lẫn cán vào túi hành lý của mình.

So when he got down again to his brothers, they began to jeer and laugh at him.

Vậy nên khi cậu xuống lại với các anh trai, họ bắt đầu chế giễu và cười nhạo cậu.

“And now, what funny thing was it you saw up yonder on the hill-side?” they said.

"Vậy thì, cái gì buồn cười thế mà mày thấy trên sườn đồi kia?" họ hỏi.

“Oh, it was only an axe we heard”, said Jack.

"Ồ, chỉ là một cái rìu mà bọn mình nghe thấy thôi", Jack nói.

So when they had gone a bit farther, they came under a steep spur of rock, and up there they heard something digging and shovelling.

Vậy nên khi họ đi thêm một quãng nữa, họ đến dưới một mỏm đá dốc đứng, và trên đó họ nghe thấy tiếng gì đó đang đào và xúc.

“I wonder now,” said Jack, “what it is digging and shovelling up yonder at the top of the rock.”

"Không biết," Jack nói, "cái gì đang đào và xúc trên đỉnh mỏm đá kia nhỉ."

“Ah, you’re always so clever with your wonderings”, said Peter and Paul again, “as if you’d never heard a woodpecker hacking and pecking at a hollow tree.”

"À, chú lúc nào cũng khôn ngoan với những thắc mắc của mình", Peter và Paul lại nói, "cứ như thể chú chưa từng nghe tiếng chim gõ kiến mổ vào thân cây rỗng vậy."

“Well, well”, said Jack, “I think it would be a piece of fun just to see what it really is.”

"Thôi, thôi", Jack nói, "em nghĩ sẽ vui lắm nếu được xem đó thực sự là cái gì."

And so off he set to climb the rock, while the others laughed and made game of him. But he didn’t care a bit for that; up he clomb, and when he got near the top, what do you think he saw? Why, a spade that stood there digging and delving.

Và thế là cậu lên đường trèo lên mỏm đá, trong khi những người khác cười nhạo và chế giễu cậu. Nhưng cậu chẳng bận tâm chút nào; cậu trèo lên, và khi gần đến đỉnh, bạn nghĩ cậu thấy gì? Ồ, một cái xẻng đứng đó đào và xới.

“Good day!” said Jack. “So you stand here all alone, and dig and delve!”

"Chào ngày mới!" Jack nói. "Vậy là ngươi đứng đây một mình mà đào và xới à!"

“Yes, that’s what I do”, said the Spade, “and that’s what I’ve done this many a long day, waiting for you.”

"Đúng vậy, đó là việc ta làm", cái Xẻng nói, "và đó là việc ta đã làm nhiều ngày dài lắm rồi, chờ đợi ngươi đấy."

“Well, here I am”, said Jack again, as he took the spade and knocked it off its handle, and put it into his wallet, and then down again to his brothers.

"Vậy thì ta đến rồi đây", Jack lại nói, khi cậu cầm lấy cái xẻng và tháo nó ra khỏi cán, rồi bỏ vào túi hành lý, rồi lại xuống với các anh trai.

“Well, what was it, so rare and strange”, said Peter and Paul, “that you saw up there at the top of the rock?”

"Vậy thì, cái gì hiếm lạ thế", Peter và Paul nói, "mà mày thấy trên đỉnh mỏm đá kia?"

“Oh,”, said Jack, “nothing more than a spade; that was what we heard.”

"Ồ", Jack nói, "chẳng có gì hơn ngoài một cái xẻng đâu; đó là những gì bọn mình nghe thấy."

So they went on again a good bit, till they came to a brook. They were thirsty, all three, after their long walk, and so they lay down beside the brook to have a drink.

Vậy nên họ lại đi thêm một quãng khá xa, cho đến khi đến một con suối. Cả ba người đều khát nước sau chặng đường dài, nên họ nằm xuống bên suối để uống nước.

“I wonder now”, said Jack, “where all this water comes from.”

"Không biết," Jack nói, "tất cả nước này từ đâu ra."

“I wonder if you’re right in your head”, said Peter and Paul, in one breath. “If you’re not mad already, you’ll go mad very soon, with your wonderings. Where the brook comes from, indeed! Have you never heard how water rises from a spring in the earth?”

"Anh tự hỏi không biết đầu óc chú có ổn không đấy", Peter và Paul nói cùng một hơi. "Nếu chú chưa điên thì cũng sẽ điên sớm thôi, với những thắc mắc của chú. Nước suối chảy từ đâu ra, thật là! Chú chưa bao giờ nghe nói nước dâng lên từ một mạch nước trong lòng đất sao?"

“Yes! but still I’ve a great fancy to see where this brook comes from”, said Jack.

"Vâng! nhưng em vẫn rất muốn xem con suối này chảy ra từ đâu", Jack nói.

So up alongside the brook he went, in spite of all that his brothers bawled after him. Nothing could stop him. On he went. So, as he went up and up, the brook got smaller and smaller, and at last, a little way farther on, what do you think he saw? Why, a great walnut, and out of that the water trickled.

Vậy là cậu đi ngược dòng suối lên, bất chấp tất cả những gì các anh trai la hét theo sau cậu. Chẳng gì có thể ngăn được cậu. Cậu cứ đi tiếp. Vậy nên, khi cậu đi lên và lên mãi, con suối càng ngày càng nhỏ lại, và cuối cùng, đi thêm một quãng nữa, bạn nghĩ cậu thấy gì? Ồ, một quả óc chó lớn, và từ đó nước rỉ ra.

“Good-day!” said Jack again. “So you lie here, and trickle and run down all alone?”

"Chào ngày mới!" Jack lại nói. "Vậy là ngươi nằm đây, tự mình rỉ nước và chảy xuống một mình à?"

“Yes, I do,” said the Walnut; “and here have I trickled and run this many a long day, waiting for you.”

"Đúng vậy," quả Óc Chó nói; "và ta đã rỉ nước và chảy như thế này nhiều ngày dài lắm rồi, chờ đợi ngươi đấy."

“Well, here I am”, said Jack, as he took up a lump of moss and plugged up the hole, that the water mightn’t run out. Then he put the walnut into his wallet, and ran down to his brothers.

"Vậy thì ta đến rồi đây", Jack nói, khi cậu lấy một cục rêu và nhét vào cái lỗ, để nước không chảy ra ngoài được nữa. Rồi cậu bỏ quả óc chó vào túi hành lý, và chạy xuống với các anh trai.

“Well now”, said Peter and Paul, “have you found out where the water comes from? A rare sight it must have been!”

"Vậy thì", Peter và Paul nói, "mày đã tìm ra nước chảy từ đâu ra chưa? Chắc phải là một cảnh tượng hiếm có lắm nhỉ!"

“Oh, after all, it was only a hole it ran out of”, said Jack; and so the others laughed and made game of him again, but Jack didn’t mind that a bit.

"Ồ, xét cho cùng, đó chỉ là một cái lỗ mà nước chảy ra thôi", Jack nói; và thế là những người khác lại cười nhạo và chế giễu cậu lần nữa, nhưng Jack chẳng bận tâm chút nào.

“After all, I had the fun of seeing it”, said he. So when they had gone a bit farther, they came to the king’s palace; but as every one in the kingdom had heard how they might win the Princess and half the realm, if they could only fell the big oak and dig the king’s well, so many had come to try their luck that the oak was now twice as stout and big as it had been at first, for two chips grew for every one they hewed out with their axes, as I daresay you all bear in mind.

"Dù sao thì em cũng đã được vui khi xem nó", cậu nói. Vậy nên khi họ đi thêm một quãng nữa, họ đến cung điện nhà vua; nhưng vì mọi người trong vương quốc đều đã nghe được rằng họ có thể giành được công chúa và nửa vương quốc như thế nào, nếu họ chỉ cần đốn được cây sồi lớn và đào được giếng cho nhà vua, nên đã có rất nhiều người đến thử vận may đến mức cây sồi giờ đã to gấp đôi so với lúc ban đầu, vì hai mảnh vỏ lại mọc lên cho mỗi mảnh họ chặt được bằng rìu, như tôi tin chắc các bạn còn nhớ.

So the King had now laid it down as a punishment, that if any one tried and couldn’t fell the oak, he should be put on a barren island, and both his ears were to be clipped off. But the two brothers didn’t let themselves be scared by that; they were quite sure they could fell the oak, and Peter, as he was eldest, was to try his hand first; but it went with him as with all the rest who had hewn at the oak; for every chip he cut out, two grew in its place. So the king’s men seized him, and clipped off both his ears, and put him out on the island.

Vậy nên nhà vua giờ đã đặt ra một hình phạt, rằng nếu ai thử mà không đốn được cây sồi, người đó sẽ bị đưa đến một hòn đảo cằn cỗi, và cả hai tai của người đó sẽ bị cắt đi. Nhưng hai người anh không hề sợ hãi vì điều đó; họ hoàn toàn tin chắc mình có thể đốn được cây sồi, và Peter, vì là anh cả, sẽ thử sức trước; nhưng kết quả của anh cũng giống như tất cả những người khác đã chặt vào cây sồi; vì mỗi mảnh anh chặt ra, hai mảnh khác lại mọc lên thay thế. Vậy nên người của nhà vua bắt lấy anh, cắt cả hai tai anh, và đưa anh ra hòn đảo.

Now Paul, he was to try his luck, but he fared just the same; when he had hewn two or three strokes, they began to see the oak grow, and so the king’s men seized him too, and clipped his ears, and put him out on the island; and his ears they clipped closer, because they said he ought to have taken a lesson from his brother.

Rồi đến lượt Paul thử vận may, nhưng anh cũng gặp kết quả y hệt; khi anh chặt được hai ba nhát, họ bắt đầu thấy cây sồi lớn lên, và thế là người của nhà vua cũng bắt lấy anh, cắt tai anh, và đưa anh ra hòn đảo; và họ cắt tai anh sát hơn nữa, vì họ nói anh đáng lẽ phải học được bài học từ anh trai mình.

So now Jack was to try.

Vậy nên giờ đến lượt Jack thử sức.

“If you will look like a marked sheep, we’re quite ready to clip your ears at once, and then you’ll save yourself some bother”, said the King; for he was angry with him for his brothers’ sake.

"Nếu mày muốn trông giống như một con cừu bị đánh dấu, chúng ta sẵn sàng cắt tai mày ngay lập tức, thế thì mày sẽ đỡ phải rắc rối", nhà vua nói; vì ông đang tức giận với cậu vì cớ hai người anh.

“Well, I’d like just to try first”, said Jack, and so he got leave. Then he took his axe out of his wallet and fitted it to its haft.

"Vâng, con chỉ muốn thử trước đã", Jack nói, và thế là cậu được cho phép. Rồi cậu lấy cái rìu ra khỏi túi hành lý và lắp nó vào cán.

“Hew away!” said he to his axe; and away it hewed, making the chips fly again, so that it wasn’t long before down came the oak.

"Chặt đi!" cậu nói với cái rìu; và nó liền chặt ngay, khiến mảnh vụn bay tứ tung, đến mức chẳng bao lâu cây sồi đã đổ xuống.

When that was done, Jack pulled out his spade, and fitted it to its handle.

Khi việc đó xong, Jack lấy cái xẻng ra, và lắp nó vào cán.

“Dig away!” said he to the spade; and so the spade began to dig and delve till the earth and rock flew out in splinters, and so he had the well soon dug out, you may think.

"Đào đi!" cậu nói với cái xẻng; và thế là cái xẻng bắt đầu đào và xới cho đến khi đất và đá bắn ra thành từng mảnh vụn, và chẳng mấy chốc cái giếng đã được đào xong, bạn có thể tưởng tượng được.

And when he had got it as big and deep as he chose, Jack took out his walnut and laid it in one corner of the well, and pulled the plug of moss out.

Và khi cậu đã đào cho nó lớn và sâu như ý mình, Jack lấy quả óc chó ra và đặt nó vào một góc của cái giếng, rồi rút cục rêu bịt lỗ ra.

“Trickle and run”, said Jack; and so the nut trickled and ran, till the water gushed out of the hole in a stream, and in a short time the well was brimfull.

"Rỉ nước và chảy đi", Jack nói; và thế là quả óc chó rỉ nước và chảy, cho đến khi nước tuôn ra khỏi cái lỗ thành một dòng, và trong chốc lát cái giếng đã đầy tràn.

Then Jack had felled the oak which shaded the king’s palace, and dug a well in the palace-yard, and so he got the Princess and half the kingdom, as the King had said; but it was lucky for Peter and Paul that they had lost their ears, else they had heard each hour and day, how every one said, “Well, after all, Jack wasn’t so much out of his mind when he took to wondering.”

Vậy là Jack đã đốn được cây sồi từng che bóng cung điện nhà vua, và đào được một cái giếng trong sân cung điện, và thế là cậu được cưới công chúa và được nửa vương quốc, đúng như nhà vua đã hứa; nhưng may cho Peter và Paul là họ đã mất tai, nếu không họ sẽ phải nghe suốt ngày đêm mỗi giờ, mọi người nói rằng, "Ồ, xét cho cùng, Jack cũng chẳng điên gì mấy khi cứ hay thắc mắc như vậy."