The Mice and the Screech-Owl

It is not always wise to say to your company, "Just listen to this joke" or "What do you think of this for a marvel?" for one can never be sure that the listeners will regard the matter in the same way that the teller does. Yet here is a case that makes an exception to this good rule, and I maintain that it is in truth wonderful, and, although it has the appearance of being a fable, it is in reality absolute fact.

Không phải lúc nào cũng khôn ngoan khi nói với bạn bè rằng "Nghe câu chuyện đùa này đi" hay "Bạn nghĩ sao về điều kỳ diệu này?" vì ta không bao giờ chắc chắn rằng người nghe sẽ nhìn nhận sự việc giống như người kể. Tuy nhiên đây là một trường hợp ngoại lệ với quy tắc tốt đẹp ấy, và tôi khẳng định rằng đây thực sự là một điều kỳ diệu, và, dù nó có vẻ như một câu chuyện ngụ ngôn, nhưng thực ra đó là sự thật hoàn toàn.

There was once an extremely old pine-tree which an owl, that grim bird which Atropus takes for her interpreter, had made to serve as his palace. But there were other tenants lodging in its cavernous and time-rotted trunk. These were mice, well fed, positive balls of fat, but not one of them had a foot. They had all been mutilated. The owl had nipped their feet off with his beak, whilst feeding and fostering them with wheat from neighbouring stacks.

Ngày xưa có một cây thông cực kỳ già cỗi mà một con cú, loài chim hung dữ mà thần Atropus dùng làm sứ giả của mình, đã biến thành lâu đài của nó. Nhưng còn có những cư dân khác trú ngụ trong thân cây rỗng mục nát vì thời gian ấy. Đó là những con chuột, được nuôi ăn đầy đủ, béo tròn như những quả bóng, nhưng không một con nào còn chân cả. Tất cả chúng đều đã bị tàn tật. Con cú đã dùng mỏ cắn đứt chân chúng, trong khi vẫn cho chúng ăn và nuôi dưỡng chúng bằng lúa mì từ những đống lúa gần đó.

It must be confessed that this bird had reasoned.

Phải thừa nhận rằng con chim này đã biết suy luận.

Doubtless, in his time, when hunting mice, he had found that after bringing them home they escaped again from the trunk, and to prevent the recurrence of such a loss the artful rascal had thenceforth nipped off the feet of all he caught, keeping them prisoners and eating them one to-day and one to-morrow. To eat them all at once would have been impossible. He had his health to think of. His forethought, which went quite as far as ours, extended to bringing them grain for their subsistence.

Chắc hẳn, có lần, khi đi săn chuột, nó đã phát hiện ra rằng sau khi mang chúng về, chúng lại trốn thoát khỏi thân cây, và để ngăn chặn tổn thất ấy tái diễn, tên ranh mãnh khôn khéo này từ đó đã cắn đứt chân của tất cả những con nó bắt được, giữ chúng làm tù nhân và ăn thịt từng con một, hôm nay một con, ngày mai một con. Ăn hết chúng cùng một lúc thì không thể được. Nó còn phải lo cho sức khỏe của mình nữa. Sự tính toán trước của nó, cũng xa xôi chẳng kém gì của chúng ta, còn bao gồm cả việc mang thóc lúa đến cho chúng ăn để duy trì sự sống.

If this is not reasoning, then I do not understand what reasoning is. See what arguments he used:—

Nếu đây không phải là sự suy luận, thì tôi không hiểu suy luận là gì nữa. Hãy xem những lý lẽ mà nó đã dùng:—

"When these mice are caught they run away, therefore I must eat them as I catch them. What all? Impossible! But would it not be well to keep some for a needy future? If so, I must keep them and feed them too, without their escaping. But how's that to be done? Happy thought! Nip off their feet!"

"Khi những con chuột này bị bắt, chúng sẽ trốn mất, vì vậy ta phải ăn chúng ngay khi bắt được. Ăn hết tất cả sao? Không thể được! Nhưng chẳng phải sẽ tốt hơn nếu giữ lại một số cho những lúc thiếu thốn sau này sao? Nếu vậy, ta phải giữ chúng lại và cho chúng ăn nữa, mà không để chúng trốn thoát. Nhưng làm sao để làm được điều đó? Ý hay đây rồi! Cắn đứt chân chúng!"

Now find me among human beings anything better carried out. Did Aristotle and his followers do any better thinking, by my faith?

Vậy thì hãy tìm cho tôi xem, trong số loài người, có ai thực hiện điều gì tốt hơn thế không. Aristotle và những môn đồ của ông ta, liệu có suy nghĩ tốt hơn thế không, thề có trời?

NOTE.—This is not a fable. The thing actually occurred, although marvellous enough and almost incredible. I have perhaps carried the forethought of this owl too far, for I do not pretend to establish in animals a line of reasoning; but in this style of literature a little exaggeration is pardonable.

GHI CHÚ.—Đây không phải là một câu chuyện ngụ ngôn. Sự việc này thực sự đã xảy ra, dù nó kỳ lạ đến mức gần như khó tin. Có lẽ tôi đã phóng đại quá mức sự tính toán trước của con cú này, vì tôi không có ý định khẳng định rằng loài vật có khả năng suy luận; nhưng trong thể loại văn chương này, một chút phóng đại là điều có thể tha thứ được.