A Work of Art

Sasha Smirnov, the only son of his mother, holding under his arm, something wrapped up in No. 223 of the Financial News, assumed a sentimental expression, and went into Dr. Koshelkov's consulting-room.

Sasha Smirnov, con trai duy nhất của mẹ mình, kẹp dưới cánh tay một thứ gì đó được bọc trong tờ Financial News số 223, khoác lên vẻ mặt đầy cảm xúc, rồi bước vào phòng khám của bác sĩ Koshelkov.

"Ah, dear lad!" was how the doctor greeted him. "Well! how are we feeling? What good news have you for me?"

"À, cậu bé thân mến!" bác sĩ chào cậu như vậy. "Nào! chúng ta cảm thấy thế nào rồi? Có tin gì tốt lành cho tôi không?"

Sasha blinked, laid his hand on his heart and said in an agitated voice: "Mamma sends her greetings to you, Ivan Nikolaevitch, and told me to thank you… I am the only son of my mother and you have saved my life … you have brought me through a dangerous illness and … we do not know how to thank you."

Sasha chớp mắt, đặt tay lên ngực và nói bằng giọng xúc động: "Mẹ con gửi lời chào bác, Ivan Nikolaevitch, và bảo con cảm ơn bác… Con là con trai duy nhất của mẹ con và bác đã cứu mạng con … bác đã giúp con vượt qua một căn bệnh nguy hiểm và … chúng con không biết làm sao để cảm ơn bác."

"Nonsense, lad!" said the doctor, highly delighted. "I only did what anyone else would have done in my place."

"Vớ vẩn, cậu bé!" bác sĩ nói, vô cùng hài lòng. "Tôi chỉ làm những gì bất cứ ai khác ở vị trí của tôi cũng sẽ làm thôi."

"I am the only son of my mother … we are poor people and cannot of course repay you, and we are quite ashamed, doctor, although, however, mamma and I … the only son of my mother, earnestly beg you to accept in token of our gratitude … this object, which … An object of great value, an antique bronze… A rare work of art."

"Con là con trai duy nhất của mẹ con … chúng con là người nghèo và tất nhiên không thể trả ơn bác được, chúng con thấy xấu hổ lắm, thưa bác sĩ, mặc dù vậy, mẹ con và con … con trai duy nhất của mẹ con, tha thiết xin bác nhận lấy để tỏ lòng biết ơn của chúng con … vật này, mà … Một vật có giá trị lớn, đồ đồng cổ… Một tác phẩm nghệ thuật hiếm có."

"You shouldn't!" said the doctor, frowning. "What's this for!"

"Cậu không nên làm vậy!" bác sĩ nói, cau mày. "Để làm gì thế này!"

"No, please do not refuse," Sasha went on muttering as he unpacked the parcel. "You will wound mamma and me by refusing… It's a fine thing … an antique bronze… It was left us by my deceased father and we have kept it as a precious souvenir. My father used to buy antique bronzes and sell them to connoisseurs … Mamma and I keep on the business now."

"Không, xin bác đừng từ chối," Sasha tiếp tục lẩm bẩm khi mở gói đồ ra. "Bác sẽ làm tổn thương mẹ con và con nếu từ chối… Đây là một món đồ đẹp … đồ đồng cổ… Cha con để lại cho chúng con trước khi qua đời, và chúng con vẫn giữ nó như một kỷ vật quý giá. Cha con thường mua đồ đồng cổ rồi bán lại cho những người sành sỏi … Giờ mẹ con và con vẫn tiếp tục công việc đó."

Sasha undid the object and put it solemnly on the table. It was a not very tall candelabra of old bronze and artistic workmanship. It consisted of a group: on the pedestal stood two female figures in the costume of Eve and in attitudes for the description of which I have neither the courage nor the fitting temperament. The figures were smiling coquettishly and altogether looked as though, had it not been for the necessity of supporting the candlestick, they would have skipped off the pedestal and have indulged in an orgy such as is improper for the reader even to imagine.

Sasha mở gói đồ ra và đặt nó lên bàn một cách trang trọng. Đó là một chân đèn bằng đồng cổ không cao lắm, tay nghề chế tác rất nghệ thuật. Nó gồm một nhóm tượng: trên bệ đứng hai hình tượng nữ trong trang phục của Eva và ở những tư thế mà tôi không đủ can đảm cũng như không có tính khí phù hợp để miêu tả. Các hình tượng đang mỉm cười lẳng lơ và nhìn chung trông như thể, nếu không phải vì cần phải đỡ lấy cây nến, chúng hẳn đã nhảy khỏi bệ đỡ để tham gia vào một cuộc truy hoan mà độc giả cũng không nên tưởng tượng ra.

Looking at the present, the doctor slowly scratched behind his ear, cleared his throat and blew his nose irresolutely.

Nhìn món quà, bác sĩ chậm rãi gãi sau tai, đằng hắng, rồi xì mũi một cách do dự.

"Yes, it certainly is a fine thing," he muttered, "but … how shall I express it? … it's … h'm … it's not quite for family reading. It's not simply decolleté but beyond anything, dash it all…"

"Vâng, đây quả thật là một món đồ đẹp," ông lẩm bẩm, "nhưng … tôi phải nói sao đây nhỉ? … nó … hừm … nó không hẳn phù hợp để cả gia đình cùng xem. Nó không chỉ là hở hang đâu mà còn quá thể luôn, chết tiệt thật…"

"How do you mean?"

"Ý bác là sao?"

"The serpent-tempter himself could not have invented anything worse … Why, to put such a phantasmagoria on the table would be defiling the whole flat."

"Ngay cả con rắn cám dỗ cũng không thể nghĩ ra điều gì tệ hơn thế đâu … Này, đặt cái thứ ma quái này lên bàn thì chẳng khác nào làm nhơ bẩn cả căn hộ."

"What a strange way of looking at art, doctor!" said Sasha, offended. "Why, it is an artistic thing, look at it! There is so much beauty and elegance that it fills one's soul with a feeling of reverence and brings a lump into one's throat! When one sees anything so beautiful one forgets everything earthly… Only look, how much movement, what an atmosphere, what expression!"

"Cách nhìn nghệ thuật của bác lạ thật đấy, bác sĩ ơi!" Sasha nói, tỏ vẻ bị xúc phạm. "Này, đây là một tác phẩm nghệ thuật đấy, bác nhìn xem! Nó đẹp và tinh tế đến mức khiến tâm hồn ta tràn ngập cảm giác tôn kính và làm nghẹn cả cổ họng! Khi người ta thấy điều gì đẹp đến vậy, người ta quên hết mọi thứ trần tục… Bác chỉ cần nhìn xem, sinh động biết bao, không khí thế nào, biểu cảm ra sao!"

"I understand all that very well, my dear boy," the doctor interposed, "but you know I am a family man, my children run in here, ladies come in."

"Tôi hiểu hết những điều đó rất rõ, cậu bé thân mến à," bác sĩ chen vào, "nhưng cậu biết đấy, tôi là một người có gia đình, con cái tôi chạy vào đây suốt, các quý bà cũng ghé qua."

"Of course if you look at it from the point of view of the crowd," said Sasha, "then this exquisitely artistic work may appear in a certain light… But, doctor, rise superior to the crowd, especially as you will wound mamma and me by refusing it. I am the only son of my mother, you have saved my life… We are giving you the thing most precious to us and … and I only regret that I have not the pair to present to you…"

"Dĩ nhiên nếu bác nhìn nó từ góc độ của đám đông," Sasha nói, "thì tác phẩm nghệ thuật tinh xảo này có thể hiện ra dưới một ánh sáng nào đó… Nhưng, bác sĩ ơi, hãy vượt lên trên đám đông đi, nhất là khi bác sẽ làm tổn thương mẹ con và con nếu từ chối nó. Con là con trai duy nhất của mẹ con, bác đã cứu mạng con… Chúng con đang tặng bác thứ quý giá nhất của chúng con và … con chỉ tiếc là không có cái thứ hai để tặng bác cùng cặp thôi…"

"Thank you, my dear fellow, I am very grateful … Give my respects to your mother but really consider, my children run in here, ladies come… However, let it remain! I see there's no arguing with you."

"Cảm ơn cậu, cậu bạn thân mến, tôi rất biết ơn … Gửi lời kính trọng của tôi đến mẹ cậu nhưng cậu hãy nghĩ thử xem, con cái tôi chạy vào đây, các quý bà cũng ghé qua… Thôi được, cứ để nó ở đây vậy! Tôi thấy không thể tranh cãi với cậu được."

"And there is nothing to argue about," said Sasha, relieved. "Put the candlestick here, by this vase. What a pity we have not the pair to it! It is a pity! Well, good-bye, doctor."

"Và cũng chẳng có gì phải tranh cãi cả," Sasha nói, nhẹ nhõm hẳn. "Đặt cây chân đèn ở đây, cạnh cái bình này. Tiếc thật là chúng ta không có cái thứ hai để thành một cặp! Tiếc quá đi mất! Thôi, tạm biệt bác sĩ nhé."

After Sasha's departure the doctor looked for a long time at the candelabra, scratched behind his ear and meditated.

Sau khi Sasha rời đi, bác sĩ nhìn cây chân đèn hồi lâu, gãi sau tai và suy nghĩ.

"It's a superb thing, there's no denying it," he thought, "and it would be a pity to throw it away… But it's impossible for me to keep it… H'm! … Here's a problem! To whom can I make a present of it, or to what charity can I give it?"

"Đây quả là một món đồ tuyệt vời, không thể phủ nhận được," ông nghĩ, "vứt nó đi thì thật đáng tiếc… Nhưng tôi không thể giữ nó được … Hừm! … Đây quả là một vấn đề nan giải! Ta có thể tặng nó cho ai đây, hay tặng cho tổ chức từ thiện nào đây?"

After long meditation he thought of his good friend, the lawyer Uhov, to whom he was indebted for the management of legal business.

Sau một hồi suy nghĩ lâu, ông nghĩ đến người bạn tốt của mình, luật sư Uhov, người mà ông mang ơn vì đã quản lý các vụ việc pháp lý cho mình.

"Excellent," the doctor decided, "it would be awkward for him as a friend to take money from me, and it will be very suitable for me to present him with this. I will take him the devilish thing! Luckily he is a bachelor and easy-going."

"Tuyệt vời," bác sĩ quyết định, "sẽ ngượng ngùng cho anh ta nếu là bạn bè mà lại nhận tiền từ tôi, nên tặng anh ta món này sẽ rất hợp lý. Tôi sẽ mang cái thứ quái quỷ này đến cho anh ta! May mà anh ta là người độc thân và dễ tính."

Without further procrastination the doctor put on his hat and coat, took the candelabra and went off to Uhov's.

Không chần chừ thêm nữa, bác sĩ đội mũ khoác áo, cầm lấy cây chân đèn rồi đi đến chỗ Uhov.

"How are you, friend!" he said, finding the lawyer at home. "I've come to see you … to thank you for your efforts… You won't take money so you must at least accept this thing here… See, my dear fellow… The thing is magnificent!"

"Anh khỏe không, bạn hiền!" ông nói, khi thấy luật sư đang ở nhà. "Tôi đến thăm anh … để cảm ơn anh vì những nỗ lực của anh… Anh không chịu nhận tiền nên ít nhất anh cũng phải nhận cái này… Nhìn xem, bạn thân mến… Món này tuyệt đẹp lắm!"

On seeing the bronze the lawyer was moved to indescribable delight.

Khi nhìn thấy món đồ đồng, vị luật sư xúc động đến khó tả.

"What a specimen!" he chuckled. "Ah, deuce take it, to think of them imagining such a thing, the devils! Exquisite! Ravishing! Where did you get hold of such a delightful thing?"

"Món đồ hiếm có gì đây!" ông ta cười khùng khục. "À, quỷ tha ma bắt, nghĩ mà xem, ai đó đã nghĩ ra được thứ như thế này, lũ quỷ! Thật tinh xảo! Thật mê hoặc! Anh kiếm được thứ đẹp thế này ở đâu vậy?"

After pouring out his ecstasies the lawyer looked timidly towards the door and said: "Only you must carry off your present, my boy … I can't take it…"

Sau khi tuôn ra hết những lời tán tụng, vị luật sư rụt rè nhìn về phía cửa và nói: "Nhưng anh phải mang món quà này đi cùng đấy, anh bạn ơi … Tôi không thể nhận nó được…"

"Why?" cried the doctor, disconcerted.

"Vì sao?" bác sĩ kêu lên, hoang mang.

"Why … because my mother is here at times, my clients … besides I should be ashamed for my servants to see it."

"Vì sao à … vì mẹ tôi thỉnh thoảng đến đây, các thân chủ của tôi nữa … với lại tôi cũng thấy xấu hổ nếu để người hầu nhìn thấy nó."

"Nonsense! Nonsense! Don't you dare to refuse!" said the doctor, gesticulating. "It's piggish of you! It's a work of art! … What movement … what expression! I won't even talk of it! You will offend me!"

"Vớ vẩn! Vớ vẩn! Anh đừng có dám từ chối nhé!" bác sĩ nói, khoa tay múa chân. "Anh keo kiệt thật đấy! Đây là một tác phẩm nghệ thuật! … Sinh động biết bao … biểu cảm biết bao! Tôi chẳng buồn nói thêm nữa! Anh sẽ làm tôi phật lòng đấy!"

"If one could plaster it over or stick on fig-leaves …"

"Nếu có thể trát vữa lên hay dán lá vả che lại thì …"

But the doctor gesticulated more violently than before, and dashing out of the flat went home, glad that he had succeeded in getting the present off his hands.

Nhưng bác sĩ khoa tay múa chân mạnh hơn trước, rồi lao ra khỏi căn hộ về nhà, mừng rỡ vì đã thành công tống khứ được món quà khỏi tay mình.

When he had gone away the lawyer examined the candelabra, fingered it all over, and then, like the doctor, racked his brains over the question what to do with the present.

Sau khi bác sĩ đi rồi, vị luật sư xem xét cây chân đèn, sờ nắn khắp lượt, rồi, giống như bác sĩ, cũng đau đầu suy nghĩ xem phải làm gì với món quà này.

"It's a fine thing," he mused, "and it would be a pity to throw it away and improper to keep it. The very best thing would be to make a present of it to someone… I know what! I'll take it this evening to Shashkin, the comedian. The rascal is fond of such things, and by the way it is his benefit tonight."

"Đây là một món đồ đẹp," ông ta trầm ngâm, "vứt nó đi thì tiếc mà giữ lại thì không phải phép. Cách tốt nhất là đem tặng nó cho ai đó… Ta biết rồi! Tối nay ta sẽ mang nó đến cho Shashkin, anh diễn viên hài. Cái tên khốn ấy thích những thứ như vậy lắm, mà lại đúng dịp tối nay là buổi diễn vì lợi ích của anh ta."

No sooner said than done. In the evening the candelabra, carefully wrapped up, was duly carried to Shashkin's. The whole evening the comic actor's dressing-room was besieged by men coming to admire the present; the dressing-room was filled with the hum of enthusiasm and laughter like the neighing of horses. If one of the actresses approached the door and asked: "May I come in?" the comedian's husky voice was heard at once: "No, no, my dear, I am not dressed!"

Nói là làm ngay. Tối hôm đó, cây chân đèn, được gói ghém cẩn thận, được mang đến nhà Shashkin đúng như dự định. Suốt buổi tối, phòng thay đồ của diễn viên hài bị bao vây bởi đám đàn ông đến ngắm nghía món quà; căn phòng tràn ngập tiếng ồn ào hào hứng và tiếng cười như tiếng ngựa hí. Nếu có nữ diễn viên nào đến gần cửa hỏi: "Tôi vào được không?" thì ngay lập tức giọng khàn khàn của anh diễn viên hài vang lên: "Không, không được đâu, em yêu, tôi chưa mặc quần áo!"

After the performance the comedian shrugged his shoulders, flung up his hands and said: "Well what am I to do with the horrid thing? Why, I live in a private flat! Actresses come and see me! It's not a photograph that you can put in a drawer!"

Sau buổi diễn, anh diễn viên hài nhún vai, giơ tay lên và nói: "Thôi thì tôi phải làm gì với cái thứ kinh khủng này đây? Này, tôi sống trong một căn hộ riêng đấy! Các nữ diễn viên đến thăm tôi suốt! Đây không phải là tấm ảnh mà tôi có thể cất vào ngăn kéo được đâu!"

"You had better sell it, sir," the hairdresser who was disrobing the actor advised him. "There's an old woman living about here who buys antique bronzes. Go and enquire for Madame Smirnov … everyone knows her."

"Ông nên bán nó đi thì hơn, thưa ông," người thợ cắt tóc đang giúp diễn viên thay đồ khuyên ông ta. "Có một bà lão sống gần đây chuyên mua đồ đồng cổ đấy. Ông cứ đi hỏi bà Smirnov … ai cũng biết bà ấy cả."

The actor followed his advice… Two days later the doctor was sitting in his consulting-room, and with his finger to his brow was meditating on the acids of the bile. All at once the door opened and Sasha Smirnov flew into the room. He was smiling, beaming, and his whole figure was radiant with happiness. In his hands he held something wrapped up in newspaper.

Anh diễn viên nghe theo lời khuyên đó… Hai ngày sau, bác sĩ đang ngồi trong phòng khám của mình, tay chống trán suy ngẫm về axit mật. Bỗng nhiên cánh cửa mở ra và Sasha Smirnov lao vào phòng. Cậu đang cười, rạng rỡ, cả người tràn đầy hạnh phúc. Trong tay cậu cầm một thứ gì đó được bọc trong giấy báo.

"Doctor!" he began breathlessly, "imagine my delight! Happily for you we have succeeded in picking up the pair to your candelabra! Mamma is so happy… I am the only son of my mother, you saved my life…"

"Bác sĩ ơi!" cậu bắt đầu nói hổn hển, "bác thử tưởng tượng niềm vui sướng của con xem! May mắn thay cho bác, chúng con đã tìm được cái còn lại để thành một cặp với cây chân đèn của bác đấy! Mẹ con vui lắm… Con là con trai duy nhất của mẹ con, bác đã cứu mạng con…"

And Sasha, all of a tremor with gratitude, set the candelabra before the doctor. The doctor opened his mouth, tried to say something, but said nothing: he could not speak.

Và Sasha, cả người run lên vì biết ơn, đặt cây chân đèn trước mặt bác sĩ. Bác sĩ há miệng, cố nói điều gì đó, nhưng chẳng nói được gì cả: ông không thể thốt nên lời.